Folkloripaja valmisti spektaklin Kižin šuarella
Jumalan avulla ta omin yritykšin — näin šanotah Kižin šuarella ennein šuuren ruavon alkamista. Nämä šanat kuultih ni Starina-nuorisosessijon ta folkloripajan ošanottajat.
Folkloripajan tarkotukšena oli valmistua kotišeutuspektakli musejošuarella, missä kaikki on šamoin, kuin ni monta šatua vuotta takaperin. Spektakli on omissettu šuurilla tutkimušmatoilla, kumpaset piettih Karjalašša, Onegan niemimualla, niijen luvušša ni Kižillä vuotena 1926. Spektaklin valmisti Kiži-musejon folkloriyhtyveh. Auttamah heitä šen esittämiseššä tuli Moskovan valtijollisen yliopiston Bratin’a-teatteri šekä Piiterin konservatorijan ta Vologdan musiikkiopiston opaštujat. Kaikki ošallistujat oli juattu kahteh ryhmäh: tutkimušmatan ošallistujat ta paikalliset eläjät - kulttuurin šäilyttäjät, kumpasista piähenkilönä on Kirik R’abinin (häijen družka).
— Tänä vuotena näillä tutkimušmatoilla on täytyn 100 vuotta — še on hyvä šyy omistua vuosijuhlalla projekti. Muitein myö tarviččima šemmoista idejua, kumpani yhistäis spektaklin ošat, kumpaset piettih eryähissä kentissä. Meijän teatteri jo käytti tätä idejua Pinežjen maiselmaspektaklissa, a Kižin šuarella tämmöistä ei vielä ollun, šano Anna Aleksandrovna Ivanova, projektin asientuntija.
— Myö tiesimä, mimmoset artistat meilä oltih, ketä myö voima vielä kuččuo. Esimerkiksi, meilä on Oleg Aleksandrovič Skobelev, kumpani on taitaja starinojen kertoja - tietyšti myö ottima hänet spektaklih. Meilä oli äijän neiččyitä ni piättimä valmistua pätkät, kumpasissa esittimä heinien keruuta šekä lauluja ta tanššija. Äijän materialija myö ottima tutkimušmatan ošallistujien kirjasista ta päiväkirjoista, šelitti projektin johtaja Natalja Mihailova.
Vuuvven 1926 tutkimušmatan johtajana oli Sokolov Jurii Matvejevič, lisäkši matašša oli nuorie tyttöjä ta poikie, kumpaset kirjutettih materialie, nauhotettih ta kuvattih.
— Tutkimušmatat oli šuurena tapahtumana Venäjän folkloritutkimukšen kehittämiseššä. On julkaistu äijän materialija ta tutkimušmatkojen ošallistujat tultih tunnetuiksi folkloristiloiksi. Venäjän Pohjosen folklori vaikutti venäläiseh kulttuurih, šentäh kun ennein kuin še oli löyvetty oli varmuš, jotta šillä ei ole šyvie juurija. Pohjoni on ollun vanhojen bilinojen, arhitektuurin, kulttuurin, kielien ta pakinojen šäilyttäjänä. Še ilmijö tuli tämän alovehen tunnušmerkiksi ta täh šuaten tänne tullah opaštujat tutkimušmatoilla, kerto Moskovan valtijollisen yliopiston professori Vladimir Kalutskov.
Spektaklissa oli yksitoista pätkyä: tuttavuštumini paikallisien naisien kera, kumpaset šuoššuttih kaimata tutkimušryhmä starinankertojien luokši, a lisäkši ni kerrottih kiriköistä — šuaren piähelmilöistä. Šiitä hyö nähtih kalua pyytäjie lapšie, a šiitä ni miehie — starinojen kertojie ta naisie — kaunehien laulujen laulajie. Lauluja ta starinoja šilloin šuatih nauhottua, šitä varoin oli erikoini nauhuri, pitän putken kera. Laulua tahi kertuo piti juuri täh putkeh. Oliki šilloin ni kamera, kumpani kummaššutti kaikkija kyläläisie ta kameramieš, kumpani tosi miellytti kyläläisie tyttöjä.
Kaikki tapahtumat piettih pruasniekkana — Iivananpäivänä. Še oli paraš aika kerätä heinie tai muissella taikašanoja, jotta miellyttävä poika “ei vois enyä ni juuvva ni šyyvvä ilman Jumalan orjua (ta šanot tarvittavan nimen)”. Nuorilla tutkijilla tämmösie tietoja oli oikein mukava kirjuttua tarkkah šana šanan jälkeh, šekä tiijuštua kaikenmoisie epäšelvie šanoja, a niitä oliki Onegan niemimuan rahvahan pakinašša.
Kun vierahat tultih kyläh kameran ta nauhurin kera — še, kyllä oli šuuri tapahtuma. Lapšetki ei jiäty šivupuolella ta juoštih kaččomah, mitä hommua tiälä ruatah, a tutkijat ni heiltäki kirjutettih starinoja ta leikkijä.
Lopušša kaikki yheššä keräyvyttih kyläspektaklih — šemmosie oli šilloin. Yksi kyläneläjistä tuli ohjuajakši, a toiset kyläläiset šuatih roolija. Tämmösie spektaklija miehet nähtih kaupunkiloissa, kun käytih šinne tienuamah, a kotikyläh tultuo heilä himotti toistua še. A spektaklin jälkeh kaikki laulamah ta tanššimah, tutkijat niise liityttih tanšših, jotta opaštuo liikkehie. Eryähie tanššija tanššittih kun neiččyöt laulettih, a toiset — kun hanurilla šoitettih.
Koko spektakli kahekši päiväkši puhalti henkie šuaren elämäh. Folkloripaja kešti viisi päivyä, kakši päivyä oli harjotteluja, kakši päivyä näyttöjä ta yksi päivä opaš-retkijä. Kaččojina oltih turistit, kumpasilla onnistu juuri täh aikah vierailla šuarella ta kaččuo spektaklie.
Spektaklin valmistamisen ta esittämisen lisäkši nuorisosessijon ošallistujie varoin piettih luventoja, kuin järještyä pruasniekkoja ta tapahtumie šekä tämänmoisie spektaklija. Kaikki ošallistujat šuatih käyvä opaš-retkilöissä ta konsertissa, a viimesenä iltana, kun kaikki spektaklit oli esitetty nuoret keräyvyttih tanšši-illaččuh — ohjelmašša oli eri kanšojen ta eri kulttuurien tanššija.
Loppuvaštautumisešša nuorisosessijon ošallistujat kiitettih järještäjie lämpimäštä vaštahotošta ta šuurešta kokemukšešta, a musejon johtaja — Jelena Bogdanova, kumpasen alottehella nuorisosessijo oli järješšetty korošti, kuin tärkie on šäilyttyä ei-ainehellista kulttuurie, šentäh kun ilman šitä šamoin kuin ilman kieltä ei liene ni kanšua.
