Uuttu paikannimie: kummua sanot – nagra et
Karjalazien, vepsäläzien da suomelazien edustajien istundos uuzis paikannimilöis, kudamis käytetäh meijän kielii, saneli Jekaterina Zaharova, Kielen, literatuuran da histourien instituutan kieliozaston piälikkö.
— Karjalan, vepsän da suomen kieldy käyttäjes da omile laitoksile nimilöi andajes biznesmiehet puaksuh luajitah hairahtuksii. Se koskou meijän kielien sanoin kirjuttamistu da keksimisty. Erikseh kirjutetah sanoi, kudamii pidäs kirjuttua yhteh, sanommo — Kala Ranta, sanoi istundos Jekaterina Zaharova.
— Toiči heile mieleh juohtuu mostu nimie, kudamua ni ole ei meijän kielis — Muama Maaga. Biznesmiehet väitetäh, ku karjalakse se tarkoittau Muaman mägi / Muamanmägi. Moine ajatus oli nimen keksijöil, kuduat luajitah juustoloi, ga kirjutettih hyö oman laitoksen nimen muga, ga ni ellendiä ei sua, sanoi paikannimilöin tutkii.
Oli tutkijan ezitettylöin nimilöin keskes Hiiden lihas keitetty liemigi. Rohkenisgo ken meigävelles oppie tämänmostu rokkua? Sen hämmästyttävän syömizen rinnal tarittavu Lohikeito (yhten t:n kel) jo ei muga varaita.
— Ristikanzu, kudai ellendäy libo maltau meijän kielii onnuako ei äijäl usko moizii kehoituksii da alguhpanoloi, jatkau Jekaterina Zaharova.
Ongi karjalan-, vepsän- da suomenkielizien paikannimilöin keskes hyviä da pättäviä — kafee “Koivu”, buaru “Hirvi”, turistutaloi “Kodikas”, ruadopaja “Tyyli”, leibypastamo “Oma Leipomo”.
— Myö ellendämmö, ku omile firmoile meijän kielil nimilöi keksijes biznesmiehet tahtotah kuhkuttua paikallizii eläjiii da turistoi omah ruadoh, omih tavaroih da palveluloi. Yhtelläh sidä ruadua pidäy vagavah da älykkähästi, ku uvvet nimet ei nagratuttas da hämmästyttäs kieldymaltajii. Toizekse, moizis pädemättömis da tolkuttomis nimilöis on pahuttu Karjalalegi. Se pahendau tazavallan stuatussua, pidäy varmuttu Jekaterina Zaharova.
Nevvostolazien mieles, biznesmiehile, kuduat turistoin da omien palveluloin käyttäjien kuhkuttamizekse käytetäh karjalua, vepsiä da suomie, pidäy enämbäl kunnivoija meijän kielii da nimilöi andajes kyzyö nevvuo kieliniekoil.
Kielentutkijat da kielenmaltajat tarittih dai taritah abuu niilöile, ket tahtottas panna omale firmale meijänkielizet nimet. Yhtelläh enimät eibo kuulta nevvuo.
Viäräh keksityt da kirjutetut paikannimet vois kebjieh kohendua. Sanommo, viäräs Talo Joki -nimes vois luadie oigei Jokitalo libo Joki-talo. Talo Rinda -nimen sijah vois ilmestyö olgei Rindatalo libo Rinda-talo. Jarvi da Talvi-Kesa kerras roittas oigiet da čomat, vai pane tiettylöin kirjaimien piäle čökkiet — Järvi da Talvi-Kesä. Meličujarvi kebjieh rodies karjalazekse kirjaimien ližemäl da hairahtuksien kohendamal — Melliččyjärvi.
Huomivoh ottajen sidä, ku äijät paginal olijois laitoksis käytetäh valdivon abuu omua biznessua kehittäjes — heidy opastetah valdivon varoih, kučutah projektoih, autetah Luajittu Karjalas -merkin suajes — heil pidäs enämbäl kuulta kieliniekoin nevvuo da olla vuardamata kandukanzoin kielii.
Sanommo, Mua Čola -kondiiterskoin emändy, tverinkarjalaine, sanoi, ku nareko kirjuttau oman laitoksen nimen kaksi sanua erikseh, hos tiedäy, ku pidäs kirjuttua yhteh. Händy, näit, muga enämbäl miellyttäy oman laitoksen “logo”.
Tugikohtat – tuvekse da kehityksekse
Istundos Karjalan ekonoumizen kehityksen varaministru Aleksandr Lomako kerdoi, kui täytetäh federuallizen keskuksen käskylöi tugikohtien kehittämizekse. Federuallizen tugikohtien luvetteluh kuuluu Karjalan 19 eländykohtua, tazavallan luvetteloh — 50 eländysijua.
— Vuodessah 2030 nämis vallittulois tugikohtis elaijantazo pidäy korrendua 30%, vuodessah 2036 — 60%, sanoi Lomako.
Tugikohtien kehittämizeh kuulutah opastus-, kul’tuuru- da tervehyslaitoksien, tielöin, silloin, vezisistiemoin kohendamine, guazun suandu eländykohtih, lahonnuzien kodiloin eläjien muuttamine uuzih tiloih, ruadokohtien luvun suuremndamine da muut ruavot.
Mennyt vuon luajittuloin ruadoloin luvettelus Lomako nimitti Pyhärven kul’tuurutaloin sähkösistieman azettamizen, Kentjärven školan perustehellizen remontan, Vieljärven 989 metrin pitkän vezibutkisistieman kohendamizen, Rukajärven školah autoubusan ostamine da äijät toizet ruavot.
Aleksandr Lomako kiitti nevvostolazii da Karjalazien X kerämön vallittuloin nevvostoh kuulujii avus tugikohtien luvettelun luajindas da materjualoin keriändäs.
Aihies voit lugie suomeksegi.
