Raviet virzut

Eli eräs paimoi. žiivattua hänel oli ylen äijy. Kerran hänel piäh pälkähtih luadie moizet virzut, kuduat ičessäh juostas. Kuva Ksenija Baltazar

Eli eräs paimoi. žiivattua hänel oli ylen äijy, yksinäh kaččuo sidä karjua oli jygiettävy. Lehmät kagroih juostah, lambahat suoh upotah da meččäh kavotah. Kuibo kaikkii keriät yhteh. Hätken muokkavui paimoi, kaikkineh väzyi. Kerran hänel piäh pälkähtih luadie moizet virzut, kuduat ičessäh juostas.

Rubei uuzii virzuloi punomah. Varusti tukun niinilöi, löydi koukkuzen da rubei virzuloi luadimah. Hätken ruadoi dai luadi kumman virzut. Panet net jalgah, harpuat askelen, kačot, ga jo pellon keskel olet, harpuat toizen — jo kogo peldo tuakse jäi...

Hoivembi rodih paimoil karjua kaččuo. Kerran kezäl räkkipäiväl istuihes paimoi huogavumah da syömäh. Heitti virzut jallas, jätti net palazen peräh päiväzeh. Tuli paimoin tyveh vieras ristikanzu. Kyzyy:

— Kuibo ehki sinä yksinäh nengomua suurdu karjua paimendat?

— Ga minul raviet virzut on! Askelen harpuan — jo virstu on tagan!

— Kusbo otit moizet virzut?

— En ottanuh, engo löydänyh, iče luajin! Seiččie meččiä pitkin kävelin, niinilöi keräilin, sit seičče yödy virzuloi punoin, muga ruavoin, kui niken ei rua! Nämmä virzut nikonzu ei kuluta, net vietäh minuu levielöis jogilois poikki dai suurien meččien tuakse.

Rubei uuzii virzuloi punomah. Varusti tukun niinilöi, löydi koukkuzen da rubei virzuloi luadimah.

Kuuli vieras ristikanzu paimoin sanelendan: ”Matku svuatalluo gostih minul ies on ylen pitky, ga omat virzut ihan pahaččazet. A nämmä ollah uvvet da vie nengomat raviet! Varrastaldan dai pagenen!”

Vuotti kodvazen, kuni paimoi kiändyi, koppai jallačit dai pagoh, vai virzut račkettih! Ei ehtinyh nimidä, jo oli svuatan koin pihas. Ga eibo voi azettuo, ymbäri kois juoksendelou.

Kuni kohti paččahah ei ugodinnuh, ei azetunnuh. Pakui sellälleh, jallat yläh nosti, net vie juostah! Kogo kylän rahvas tuldih mostu kummua kaččomah.

— Hyvät rahvas, azetakkua, ottakkua virzut iäres!

Brihačut odva kiškottih virzut. Mužikku sanou:

— Passibo teile, iče en piäzis! Jalgah panin, ga ottua iäres en malta. Midäi olis, ku etto olis auttanuh minuu! Kunnei olizin juossuh!

— Kusbo nengomat virzut sait? kyzytäh brihat.

— Sie, loitos.... Erähäl paimoil otin, nygöi iče niidy varuan...

Sidoi virzut nuorazel, lykkäi olgupiäl dai muite jallai meni svuatalluo pertih. Sie jo gost’ua täyzi taloi, kaikin hyvis sovis, häi yksin pal’l’ahin sorkin. Ihastui svuattu, sit gu nägi pal’l’ahat jallat, kyzyy:

— Mibo rodih?

— Ga virzut painatetah, heitin iäres...

Kuni kohti paččahah ei ugodinnuh, ei azetunnuh. Pakui sellälleh, jallat yläh nosti, net vie juostah!

Pani virzut laučan alle, istuihes stolah syömäh-juomah, pajuo pajattamah. Ga rinnal ugodih milienne ristikanzu, ruskei pardu. Häi nägi uvvet virzut lattiel, dai pani net jalgah, omat tungi taemba stolan alle. Virzut hänen jalgah päittih, eigo pitkät, eigo lyhyöt, ylen hyvät! Ga vai vähäzel seizatih jalloilleh, kerras virzut viettih hänen stolaspäi iäres, niken ei ellendännyh, mi rodih. Vai ruskei pardu lennäldi pordahis alah, očal uksen avai, ielleh harpai, vai pöly nouzi kyliä myö. Kanat, lapset pöllästyksis eri puolih juostah! Se ruskei pardu pelduo myö da meččäh! Hyvä hos suaton kangi tuli vastah, sih tartui kahtel käil. Ga jallat mugai juostah, mugai viuhketäh. Rahvastu juoksi tyveh, odva suadih virzut jallaspäi. A se ruskei pardu muga pöllästyi, yhty vai mököttäy: ”Mugai pidi, mugai minul pidi...”

Sih ugodih siiriči ajamah bohattu herru.

— Mibo rodih? Midäbo virzuloi kaččeletto?

— Ga net ollah raviet virzut, iče juostah!

Bohatal silmät sytyttih.

Pani ruadai virzut jalgah. Ei ehtinyh jalgua muah koskettua — jo lendi pihas poikki piha-aittah, mahalleh kohti jauholoih!

— Kenenbo sit net virzut ollah? Myögiä, minä ostan! A gu nikel ei pie, sit minäi otan! Koppai virzut dai ajoi kodih. Sie hänel oli ruadai, kudamua bohattu ruatutti kymmenen hengen sijas. ”Sehäi hyvä, nygöi käsken ruadajan ruadamah kahtenkymmenen hengen tuači!”.

Ajoi omah pihah, kučui ruadajan, käski panna virzut jalgah. Kai ruavot luvetteli, mit on ruattavat.

— Ellenditgo?

— Ellendin!

Pani ruadai virzut jalgah. Ei ehtinyh jalgua muah koskettua — jo lendi pihas poikki piha-aittah, mahalleh kohti jauholoih! Jallat juostah, jauhot yläh nostah. Tuli ižändy tyveh, čakkai ruadajan, odva kiškoi virzut. Sit iče pani net jalgah, tahtoi ozuttua, kui ruavot on ruattavat. Dai iče lendi pihua myö vie teriämbä ruadajua, da kohti meččäh. Sie vaste tartui puuh, pakui sellälleh, viruu da abuu kirguu täytty kidua. Kuuli sen paimoi. Tuli, piästi bohatan da ajoi hänen iäres mečäspäi kodih.

Paimoi kačoi omii virzuloi, pani net jalgah da rubei omua karjua paimendamah. Eigo ni yksi lehmy, eigo ni yksi lammas enämbiä kavonnuh. Nimittumua pitkiä matkua ei varannuh paimoi, eigo nikonzu väzynyh.