Ei pruazniekat lopu pidäjen, eigo ruavot ruadajen
Jo ammuizis aijois rahvahien vuozikierrois oldih pyhät (pruazniekat) da arret. Argipäivil ristikanzat ruattih kodiruadoloi, käydih meččäh kuadamah puudu, niitettih heiniä, kalastettih, myös valmistettih syömisty, käydih kylyh, pestih sobii. Pyhäpäiviä piettih huogavopäivänny, pyhänny oldih myös päiväzenseizondupäivät, myöhembäh — kirikön pravosluavizet pruazniekat. Yhtet pyhänpiän istutah da čuajuu juvvah, toizet ei jätetä kiirehellizii ruadoloi ruadamattah. Ennevahnas karjalazet sanottih: "Ken kai pyhät pidäy, si kai nällät nägöy".
Pyhänpäiviä karjalazet nygöi sanotah pruazniekakse, se sana on lainattu ven'an kielespäi. Muinassluavilazes kieles pruazd-sana merkičči lebuo, laškuttu, jouteolendua. Tämänmoine sanan sellittämine ozuttau pruazniekkupäivän tärgiembän puolen — ristikanzal pidäy olla ruadamattah. Oldih karjalan kieles omat sanatgi — pyhä da pyhäpäivy, net ylen hyvin ozutettih nämmien päivien eruo kiirehellizis argipäivis.
Vuvven aigua pruazniekkoi peittih siändölöin mugah tiettyinny päivinny, net oldih kiini vuozikalenduaras. Enne rahvas kačottih luondoh da piettih pyhii silloi, konzu päivät lyhetäh libo tullah pitkembäkse, konzu lehtet puulois puhketah, konzu muuttolinnut tullah keviäl pitkän talven jälles.
Myöhembäh pruazniekkoi ruvettih pidämäh kirikkökalenduaran mugah. Karjalazil kui toizilgi kanzoil oli yhtehizii suurii pruazniekkoi, niidy piettih kaikin, myös oldih omat pienembät kyläpruazniekat. Miittumale pyhäle kyläkirikkö libo časounu oli omistettu, moine i pruazniekku kylän rahvahal. Kirikköpruazniekoin rinnal karjalazil oldih myös ennevahnallizet pruazniekat, ezimerkikse, Synnymuanaigu, Pyhälasku, Viändöi da muutgi.
Pruazniekkoih tavan mugah valmistuttih. Pyhäpäiviä vaste naizet pestih lattiet, suuren pruazniekan ies kabrastettih kogo taloi: poronke pestih lattiet, seinät dai lait, vallottih päčit. Kabrastamizen jälles illal lämmitettih kyly da kogo pereh kävyi pezevymäh. Nenga kui kodi, mugagi perehkanzu puhtahannu vastattih joga pruazniekkua.
Pruazniekkupiän pandih piäle čomembat sovat, miehet — puhtahan paijan da štanit, kaglah čoman paikan da šliäpän piäh. Jallas oldih puhtahakse čodritut kirzukengät. Naizil da tyttölöil oldih piäl čomat räččinät da ferezit, niidy pidi ičel ommella.
Pruazniekas rahvas toine toizele ozutettih, ken midä maltoi ruadua. Tytöt pletittih kassah erivärizii lentoi. Erähät šuorivuttih linnumovvan mugah, niil oldih piäl čomat puarat: kazačkat da jubkat. Ferezin da jubkan piäl oldih peredniekät, pruazniekkupäiväkse niidy ommeltih parembas materijualas. Tytöt piäs piettih paikkua, a naizet — šulkustu sorokkua da paikkua. Jallas naizil oldih kois luajitut kengät. Tyttölöil dai naizil korvis oldih ser'gaizet da käis kol'čazet, kel oli varua ostettih hobju- da kuldučomendustu. Kaglah pandih buusat da broškat.
Enimytten pruazniekkupäivinny karjalazet käydih toine toizelluo istumah, omahizet tuldih lähikylispäi gostih. Karjalazet sanottih, pruazniekkah pidäy mennä, ei ligua da vihmua kačota. Sit emändät nostettih stolale parembastu syömisty: lihasuuppua libo kalarokkua, kartohkua, suolattuu siendy, ruahtuo da voidu. Lihasuupas lihat otettih torielkan da syödih sidä leivänke. Toiči keitettih maidokuaššua.
Kui pyhänpiän mugagi pruazniekoin aigua pastettih kaikenmostu piiraidu: šipainiekkua, kagru- libo ozrujauhos sulčinua, kagrujauhos kyrziä. Sulčinoih da kyrzih syvves sydämeh pandih kuaššua da muga syödih. Vie čuajunke tuodih stolal marju libo ruahtopiiraidu. Vaiku pruazniekkupäivinny syödih valgiedu leibiä, argipäivinny sidä ei olluh stolal. Juodavakse tarittih maiduo da hapainmaiduo.
Tärgienny juomizennu oli čuaju, hiilavua vetty čuajuh niškoi keitettih suurel samvuaral, se samvuaru pandih stolale da emändy istui samvuaran rinnal da kaikil valoi juodavakse čuaškazen-toizen. Kezil kui argipäivinny mugagi pruazniekoinnu pandih stolale nagrisvuassua, riepoidu libo magiedu suloidu. Jälgimäzekse syömizekse nostettih kagru- libo marjukiiselii, se gostitandan piättäy.
Voit moizet oldih karjalazil ennevahnas pruazniekkutavat, erähät niilöis elätäh vie perehis meijän päivissäh.
